چالشهای وضع عوارض بر صادرات فولاد

گفتوگو -
در گفتوگو با معاون فروش و بازاریابی ذوبآهن اصفهان، مطرح شد:
چالشهای وضع عوارض بر صادرات فولاد

گروه بنگاهها – آزاده حسینی: ظرف ده روز اخیر با تصمیماتی که از سوی دولت در حوزه صادرات کالا اتخاذ شد؛ بازار فولاد مجددا دستخوش نوسان قیمت قرار گرفت. به نظر میرسد این تصمیم به منظور ایجاد تعادل در بازار و از سویی برای کنترل قیمتها و رفع کمبود احتمالی کالا در داخل انجام گرفته باشد.

هفته گذشته با ابلاغ منع صادرات فولاد، بازار با شوک مواجه شد، اما در ادامه در پی اعتراض فولادسازان به این موضوع و انعکاس مشکلات و معایب منع صادرات فولاد با کارشناسی مجددی که صورت گرفت فولاد به فهرست اقلام تعدیلی ورود پیدا کرد، اما باز توقع فولادسازان برآورده نشد؛ چراکه اغلب فولادسازان وضع عوارض 40 تا 50 درصدی را به مثابه منع صادرات میدانند.
رضا یزدی زاده معاون فروش و بازاریابی ذوبآهن اصفهان در گفتوگویی به پرسشهای ما در خصوص وضعیت صادرات شرکتهای فولادی پاسخ داد. مشروح این گفتوگو در پی میآید:
***
ذوبآهن چه سهمي از بازار مصرف كشور را به خود اختصاص داده است؟
مطابق رابطه مصرف ظاهري كه جمع توليد و واردات و كسر صادرات است، ميزان مصرف ظاهري يك سال گذشته تيرآهن بال نيم پهن (I) معادل 059/2 ميليون تن و ميلگرد 236/5 ميليون تن است كه سهم ذوبآهن در حال حاضر از مصرف ظاهري تيرآهن 74 درصد و از ميلگرد حدود 20 درصد است.
میزان صادرات این شرکت چقدر بوده و اهدافی که برای صادرات تعیین شده به چه میزان است؟
ميزان صادرات شركت در 7 ماهه اول سالجاري حدود 120 هزار تن، معادل 8 درصد توليد بوده است. مقدار برنامهريزي شده شركت 330 هزار تن (12 درصد توليد) بوده كه اين رقم با هدف تامين بخشي از نياز ارزي براي واردات مواد اوليه و قطعات و اجتناب از بروز كمبود در بازار داخلي است، البته توان صادراتي مقاطع طولي شركت به مراتب بيش از اين مقدار است.
با توجه به اینکه ذوبآهن اصفهان بزرگترین تولیدکننده مقاطع فولادی کشور به شمار میآید چند درصد تولیداتش روانه بازار داخلی شده؟
اگر عدد صادرات را كه 8 درصد بوده از 100 كم كنيم باقيمانده محصولات تولیدی معادل 4/1 میلیون تن تماما از طريق بورس كالا روانه بازار داخل شده است.
روند معاملات محصولات ذوبآهن در بورس را چگونه ارزیابی میکنید بورس در تعیین قیمت چه نقشی را ایفا میکند؟
به اعتقاد بنده بورس كالا در معاملات فولاد در سه ركن شفاف سازي، رقابت و كشف قيمت كه از اهداف راهاندازي آن بوده است، موفق عمل كرده است ولی اشكالهاي كوچكي داشته که چنانچه روي اين اشكالها متمركز شود میتواند آنها را برطرف کند.
طبيعي است كه بورس قيمتها را بر پايه واقعيتهاي بازار داخلي و خارجي و متناسب با كشش تقاضا مبتني بر فرآيند تقابل بين آن دو تعيين ميكند. چنانچه قيمتهاي ارائه شده از سوي عرضهكننده غيرمنطقي باشد، تقاضا به آن عكسالعمل نشان داده و نميخرد و برعكس چنانچه قيمتها مطلوب باشد، تقاضا به رقابت كشيده ميشود. در نهايت خريدار عدد مطلوب خود را ميخرد نه كمتر و نه بيشتر. چنانچه به سابقه 8 ساله بورس نگاهي داشته باشيد، ميبينيد كه قيمتهاي تعيين شده در بورس داراي نوسان بوده است، يعني هم كاهشي بوده و هم افزايشي، اين يعني همان رقابت و كشف قيمت.
با توجه به وضع تعرفه 40 درصدي صادرات بر میلگرد و تیرآهن، شرایط حضور ذوبآهن در بازارهای جهانی امکان پذیر است یا خیر ؟
اجازه بدهيد موضوعي را قبل از پرداختن به پاسخ سوال روشن كنم. شما ميدانيد كه هنوز كشور در توليد فولاد خودكفا نشده و انشاءا... با به ظرفيت رسيدن واحدهاي توليد فولاد، در آينده به اين مهم ميرسيم، ولي در حال حاضر سالانه حدود 9 تا 10 ميليون تن انواع مصنوعات فلزي وارد كشور ميشود كه شمش و مقاطع طولي بخشي از آن را تشكيل ميدهند.
چنانچه محاسبه قيمتها با نرخهاي پايينتر از قيمتهاي جهاني انجام گيرد، دو اتفاق خواهد افتاد: يكي اينكه رانت ايجاد ميشود؛ يعني همان چيزي كه براي اجتناب از آن بورس راه افتاد و دوم اينكه چه انگيزهاي براي واردات مقاطع و شمش خواهد بود؟ پس اين موضوع بسيار مهمي است كه تصميم گيران كلان بايد به آن عنايت ويژه داشته باشند. فرآيند توليد در ذوبآهن با ساير توليدكنندگان فولاد در كشور متفاوت است. يعني ما از فرآيند كوره بلند استفاده ميكنيم كه براي انرژي توليد چدن نياز به كك وارداتي داريم كه تا راهاندازي واحد كك سازي شماره 3 نياز عمده شركت، از واردات تامين ميشود. به عبارت ديگر، ذوبآهن مشابه ساير توليدكنندگان فولاد انرژي خود را از گاز و برق داخلي تامين نميكند. به اين ترتيب خوشبختانه يا متاسفانه توليد ذوبآهن در منطقه در يك فضاي رقابتي انجام ميشود.
با توجه به وضع عوارض سنگين صادراتي ذوبآهن ارز مورد نیاز خود را به چه صورت تهیه خواهید کرد؟
اين سوال بسيار مهمي است و از دوستان تصميم ساز در دولت ميخواهيم به اين نكته توجه كنند كه ارز مورد نياز ما شامل دو بخش است، اول ارز مورد استفاده براي خريد مواد اوليه و طرحهاي توسعه كه باعث حفظ توليد شركت يا افزايش توليد خواهد شد، اما ارز دومي كه ما نياز داريم ارزي است كه براي خريد لوازم يدكي خطوط توليد و همچنين كالاهاي مصرفي ضروري به آن نيازمنديم و عنصر زمان در تهيه و ارسال اين ارز به حساب تامينكنندگان اين نيازهاي ضروري بسيار حياتي است و ميتواند ما را با خطر كاهش يا توقف توليد روبهرو كند.
ارزیابی جنابعالی از عوارض وضع شده براي صادرات محصولات فولادی، به عنوان محصولی که ارزش افزوده در آن ایجاد شده، چیست؟
فولاد محصولی است که تولید آن با ارزش افزوده همراه است و به همین دليل این محصول بخشي از سبد صادراتی کشورهای پیشرفته جهان نظیر کره جنوبی، ژاپن، آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر جهان را تشکیل میدهد.
توجه داشته باشید که کشورهایی نظیر کره جنوبی و ژاپن مواد اولیه مورد نیاز خود را از کشورهای دیگر وارد و بخشی از فولاد تولیدی خود را صادر میکنند. نكته قابل توجه ديگر اينكه قابليتهاي خوبي در توليد برخي محصولات در داخل كشور وجود دارد كه امكان استفاده از آن در كشور نيست و استاندارد اجازه ورود آن را به بازار داخلي نميدهد، اين محصولات ارزش افزوده خوبي دارند و ميتوانند ضمن افزايش سطح اشتغال، در سبد صادراتي كشور ارزآوري مطلوبي نيز داشته باشند.
البته نگرانيهاي دولت در خصوص كمبود بازار قابل درك است و بديهي است كه دولت براي برون رفت از شرايط موجود ولو براي دورهاي كوتاه ناگزير به گرفتن چنين تصميمهايي شود. بهعنوان مثال چند سال پيش دولت چين با هدف جلوگيري از خام فروشي و تامين بازار داخلي براي صادرات كك عوارض 40 درصدي وضع كرد كه با توجه به وجود ظرفيتهاي مازاد در توليد كك، توليدكنندگان چيني در حال فشار به دولت هستند تا اين عوارض حذف يا كاهش يابد تا بتوانند بخشي از عرضه مازاد داخلي را صادر كنند.
متاسفانه برخي تجار بيملاحظه محصولات فولادي را از بازار داخلي خريداري و در مرزهاي خروجي تبديل به دلار ميكردند كه طبيعتا اين اقدام توازن بازار داخلي را بر هم ميزند.
اي كاش وضع عوارض براي اين دسته از صادرات انجام گيرد و الا توليدكنندگان بهخوبي ملاحظات دولت را درك ميكنند و تنها براي تامين نياز ارزي خود صادرات ميكنند نه براي سودآوري بيشتر؛ چراكه صادرات ايشان نوعي هم افزايي ايجاد ميكند و منجر به افزايش توليد كشور ميشود.
لطفا مزایا و معایب محدوديت صادرات شمش فولاد و محصولات فولادی را شرح دهید:
شمش فولادی یک محصول میانی به شمار میرود و با فرآیند نورد به محصولی با ارزش بیشتر تبدیل میشود؛ به همین دلیل بهتر خواهد بود که این محصول به صورت محصول نهایی صادر شود.
البته ما در شرایطی نیستیم که بخش زیادی از تولیدات خود را صادر کنیم و بهتر خواهد بود که صادرات بر پايه اولویت کامل به بازار داخلی صورت گیرد.